Psychiatria

Zespół lękowy. Lęk według określeń psychologii stanowi szczególną formę strachu, pojawiającego się wtedy, gdy sygnały niebezpieczeństwa są niewyraźne: osobnik nie wie, co i skąd mu grozi oraz nie zna sposobów obrony: sygnały niebezpieczeństwa mogą pochodzić zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz, np. wtedy, gdy powstają jakieś silne niedokładnie uświadomione tendencje pobudzające do czynów sprzecznych z tym, co człowiek uważa za właściwe. Lęk powstaje łatwo u osób, których orientacja w świecie jest ograniczona, może też powstawać po dokonaniu czynów, które są lub były surowo karane. Długotrwały lęk oddziałuje szkodliwie na zdrowie psychiczne człowieka, jego charakter i zdolność do pracy. Niektóre kierunki w psychologii i psychiatrii uważają, że w psychice dorosłego człowieka mogą pozostać utrwalone w dzieciństwie irracjonalne lęki, które odgrywają dużą rolę w mechanizmach powstawania nerwic. Zespół ten rzadko występuje jako izolowany z dominującym jedynie nastrojem lęku, najczęściej łączy się z zespołem depresyjnym, hipochondrycznym czy paranoidalnym. Treścią kliniczną omawianego zespołu jest stan różnie wysyconego lęku, którego kliniczne znamiona łączą się zawsze z żywymi objawami wegetatywnymi (przyspieszenie akcji serca, pocenie się, wzrost ciśnienia skurczowego krwi, rozszerzenie źrenic, przyspieszenie perystaltyki jelit itp.), dającymi się wykazać w badaniu przedmiotowym. Wpływ lęku na psychikę człowieka jest niezwykle szeroki, począwszy od wyczulenia i wyostrzenia świadomości aż do jej porażenia pod postacią osłupienia lękowego. Lęk może być rozpatrywany w kategoriach patologicznych i niepatologicznych. W pierwszym przypadku obejmuje on całkowicie sternictwo psychiczne człowieka, zmienia jego całość reakcji zachowania wobec otoczenia, w drugim przypadku jest odczuciem subiektywnym, które może tylko zabarwiać stosunek uczuciowy człowieka do otoczenia lub nawet w ogóle jego istnienie w psychice badanego może być nieczytelne dla badającego. Pojawienie się emocjonalnego stanu lęku w aktywności psychicznej człowieka prawie natychmiast uruchamia mechanizmy walki z lękiem. Ustrój jakby sam stara się usunąć lęk i przywrócić psychice poczucie równowagi odczuć emocjonalnych. Mechanizmy te obejmują: a) intelektualizację lęku, b) unikanie sytuacji lękotwórczych, c) wypieranie i tłumienie lęku, d) alkoholizowanie się bądź narkotyzowanie, e) wyzwolenie się wielu reakcji zachowania nie aprobowanych społecznie, a także patologicznych form zachowania.