Psychiatria

Człowiek psychicznie zdrowy może w szczególnie dla siebie niekorzystnych sytuacjach, w stanach przejściowej niedyspozycji ogólnoustrojowej lub w czasie wykonywania trudnych zadań, wymagających maksymalnego wysiłku fizycznego i psychicznego, ujawniać różne nieprawidłowości czynności psychicznych. Nieprawidłowości te przypominają niektóre objawy psychopatologiczne, ale ich stwierdzenie nie upoważnia ani do kwestionowania zdrowia psychicznego, ani rozpoznawania choroby psychicznej, lub nawet nerwicy. Dzieje się tak dlatego, że nieprawidłowości te trwają krótko, osiągają nieznaczne nasilenie, są zaburzeniem izolowanym, a nie elementem całości, jaką jest proces chorobowy i nie wchodzą w jego skład, wreszcie nie pozostawiają żadnych przekształceń czy uszkodzeń życia psychicznego po swoim ustąpieniu. Doznający tych przeżyć zawsze retrospektywnie ocenia je krytycznie i, co jest najważniejsze, nie uszkadzają one nigdy najwyższego sternictwa psychicznego człowieka, nie mogą więc być ocenione klinicznie jako choroba psychiczna. Nieprawidłowości te spotkać możemy w procesach spostrzegania, w dziedzinie życia uczuciowego, w aktywności intelektualnej oraz w niektórych formach zachowania i postępowania. W dziedzinie spostrzegania niejednokrotnie mogą wystąpić iluzje. Iluzje dotyczące różnych zmysłów obserwujemy u ludzi w stanie lęku i oczekiwania nawet krótkotrwałego, kiedy oczekiwanie łączy się z przeświadczeniem z góry już ukierunkowanym niekorzystnie dla oczekującego. W każdym szmerze można wówczas usłyszeć dzwonek telefonu, jeżeli oczekuje się jakiejś wiadomości z lękiem zakładając z góry, że będzie ona przykra lub tragiczna. Dopiero bodziec aktualnie wykluczający te przewidywania lub oczekiwania wygasza gotowość reagowania iluzyjnego (wiadomość na ten sam temat, ale nie telefoniczna).