Psychiatria

Senność (somnolentia) jest to najlżejszy stopień wygaszania świadomości. Chorzy są senni, kontakt słowny jest jednak z nimi możliwy, na pytania odpowiadają prawidłowo, ale z lekkim opóźnieniem. Wykazują niewielką dezorientację w czasie. Chory pozostawiony sam sobie, bez aktywacji zasypia. Stany te pozostawiają częściową niepamięć. Somnolentia występuje w zatruciach, po urazach mózgu, w infekcjach i guzach mózgu. Ospałość (sopor) jest znacznie głębszym stanem wygaszenia świadomości. Chorzy są jeszcze bardziej senni, nie aktywowani śpią snem ciągłym. Chorego można wybudzić tylko za pomocą silnego bodźca bólowego lub bodźca wybiórczego słownego (np. wezwanie chorego po imieniu). Odruchy źrenic na światło są leniwe, ścięgnowe i skórne osłabione. Po ustąpieniu tego stanu pozostaje pełna niepamięć. Stany te spotykamy po ciężkich urazach mózgu, w zatruciach zewnątrz- lub wewnątrzpo-chodnych, w guzach mózgu i zapaleniach mózgu. Śpiączka (coma) jest to stan całkowitej utraty świadomości - głęboki stan nieprzytomności niemożliwy do przerwania zwykłymi środkami stosowanymi do przebudzenia. Chorzy nie reagują na żadne bodźce bólowe ani na zmianę pozycji ciała, wszelkie odruchy są niewywoływal-ne. Często pojawiają się odruchy patologiczne (Babińskiego, Rossolimo). Śpiączka jest zawsze mózgowym objawem patologicznym, jest skutkiem poważnego biochemicznego uszkodzenia mózgu. Stan śpiączkowy może trwać różnie długo, od kilku minut do kilku dni, a wyjątkowo nawet tygodni. Śpiączka występuje najczęściej w zatruciach wewnątrzpochodnych i w chorobach metabolicznych, takich jak: niewyrównana cukrzyca, stany mocznicowe, hipoglikemiczne, w zapaleniach mózgu przy rozwijającym się obrzęku mózgu. Śpiączka może również być następstwem szczególnie ciężkich urazów ośrodkowego układu nerwowego. Wytwórcze zaburzenia świadomości tworzą w psychiatrii klinicznej określone wręcz jednostki chorobowe -- psychozy. Przebieg tych psychoz, stopień zamącenia świadomości bywa bardzo różny i zależy od wielu czynników. Obserwacje kliniczne chorych pozwoliły na wyodrębnienie wielu takich stanów; dla celów krytyki klinicznej wystarcza znajomość podstawowych czterech wytwórczych stanów zaburzeń świadomości.