Psychiatria

Zespół osłupieniowy (stupor) wyraża się klinicznie całkowitym zahamowaniem ruchowym (ruchów dowolnych), mutyzmem i negatywizmem. Mutyzm oznacza milczenie chorego, niemożność uzyskania od niego odpowiedzi na stawiane mu pytania, a więc kompletny brak porozumienia z chorym. Negatywizm oznacza niewykonywanie poleceń dawanych choremu lub czynne przeciwstawianie się poleceniom czy próbom zaktywizowania chorego. Osłupienie może przebiegać z jasną świadomością lub z jej zaburzeniami, najczęściej pod postacią zespołu onejroidalnego. Osłupienie depresyjne jest to skrajnie nasilony stan zahamowania psychicznego i ruchowego, występujący najczęściej w depresjach endogennych. Ruchy chorych, o ile uda się je wywołać, są bardzo wolne, ale płynne, nie ma nigdy objawów kataleptycznych ani negaty-wizmu. Całkowita odmowa przyjmowania posiłków zdarza się rzadko, chorzy zjadają zwykle nieduże ilości pożywienia karmieni przez pielęgniarki. W osłupieniu depresyjnym mogą się pojawić nagłe stany pobudzeń (raptus melancholicus) związane najczęściej z potrzebą realizacji tendencji samobójczych. Osłupienie reaktywne występujące najczęściej u osób pozbawionych wolności (więźniów śledczych) klasyfikowane jest jako reakcja histeryczna. Osłupienie pełne w takich razach cechuje się całkowitym zahamowaniem ruchowym, mutyzmem, brakiem kontaktu chorego z otoczeniem, odmawianiem przyjmowania posiłków, wreszcie zanieczyszczaniem się. Chory leży zwykle nieruchomo z wyrazem lęku lub napięcia na twarzy z rozszerzonymi źrenicami. Obserwować można żywe reakcje wegetatywne, zwłaszcza gdy na chorego zwrócona jest uwaga. W osłupieniu niepełnym chorzy poruszają się w ograniczonym zakresie, nie przejawiają żadnej inicjatywy, czasami nie jedzą samodzielnie. W łóżku leżą przeważnie w jednej pozycji, nakryci z głowa. Niekiedy mogą się pojawić kilkugodzinne lub kilkudniowe stany podniecenia, mogące się wyrażać agresją wobec otoczenia i aktami niszczycielskimi. Osłupienie reaktywne może występować jako dalsze stadium innych form reakcji histerycznych, najczęściej pseudodemencji. Czas trwania osłupienia: od kilku dni do kilku lat.