Psychiatria

Zespół paranoiczny występuje w zasadzie w jedynej chorobie psychicznej, jaką jest paranoja. Paranoja jest rzadko występującą przewlekła psychozą, ujawniającą się z zasady w wieku dojrzałym, zwykle po 30 roku życia. Przebieg jej jest zawsze przewlekły i cechuje się stopniowym rozwojem i pogłębianiem si,- oraz systematyzowaniem urojeń. Mechanizm powstania zespołu paranoicznego może być trojaki: endogenny, reaktywny i objawowy. W przypadku pierwszym zespół paranoiczny jest wyrazem zaburzonego kształtowania się osobowości, w przypadku drugim doznania niezwykłego przeżycia emocjonalnego, zarówno dodatniego, jak i ujemnego, w przypadku trzecim zespół paranoiczny jest wynikiem istnienia choroby zasadniczej, a system urojeniowy jest jej którymś objawem. Treść urojeniowa zespołu zależy od wielu czynników, wśród których na plan pierwszy wysuwa się wpływ patoplastyczny osobowości. Paranoja endogenna jest w wyrazie urojeniowym najczęściej sensytywna i prześladowcza, reaktywna - w większości przypadków pieniacza, a objawowa, najczęściej spotykana w klinice psychiatrycznej paranoja zazdrości małżeńskiej (zespół Otella). Należy podkreślić, że w mechanizmie kształtowania się zespołu paranoicznego pierwszorzędna rolę odgrywa osobowość przedchorobowa. Na paranoję chorują najczęściej osobnicy zwarci psychicznie, apodyktyczni, nie znoszący sprzeciwu innych, uparcie dążący do celu, skłonni także do egocentryzmu i egoizmu we własnych reakcjach uczuciowych. Pacjenci cierpiący na zespół paranoiczny bardzo długo zachowują sprawność intelektualną i wydolność w pracy. Powodem leczenia psychiatrycznego staje się najczęściej nieprzejednana postawa patologiczna chorego - konfrontacja jego przekonań, stanowisk, a czasem i zachowań z realną rzeczywistością.