Psychiatria

Zespół sensytywny (ksobny) zawiera w swej treści klinicznej nastawienia, a w miarę jego trwania i rozwoju urojenia interpretacyjne. Opierają się one na prawidłowych spostrzeżeniach, które chorzy interpretują w sposób chorobliwy. Uważają np. że ludzie odnoszą się do nich nieprzychylnie, że zmienili do nich swój stosunek na wrogi lub podejrzliwy. Dochodzą wreszcie do wniosku, że stali się centrum zainteresowania otoczenia, dostrzegają, że prezenterzy telewizyjni i spikerzy radiowi w czasie zwykłych zapowiedzi i komentarzy wspominają i wskazują tajemniczo na nich, czasami dają im znaki gestem lub słowem. Czasem w prasie codziennej znajdują aluzje do siebie, uważają, że stają się przedmiotem zainteresowania całego otoczenia. Urojeniom sensytywnym może, ale nie musi, towarzyszyć nastrój podstawowy lęku; zależy to od treści urojeń, zwartości psychicznej chorego, wreszcie od oddziaływań patoplastycznych otoczenia. Epizodyczne przeżycia iluzyjne, czasem halu-cynacyjne, dopełniają obrazu reakcji sensytywnej. Jest ona patologiczna wówczas, kiedy w sposób zdecydowany wpływa na zachowanie i postępowanie człowieka. Znamy bowiem krótkotrwałe reakcje sensy u osób psychicznie zdrowych. Pojawiają się one po dokonaniu zwykle jakiegoś czynu lub przejawieniu jakiejś formy zachowania, która nie mieści się w przeciętności reagowania tego człowieka. Reakcja taka trwa zwykle parę dni i mija bez leczenia. Na przykład pierwsze przeżycie seksualne w życiu człowieka zwykle rodzi u niego nastawienie, że czuje się on obserwowany, że wszyscy wiedzą o jego nowej sytuacji w życiu. Peszy go to przez parę dni, ale w sposób zasadniczy nie wpływa na zachowanie i postępowanie, może się jedynie sprowadzić do unikania ludzi przez krótki czas. Patologiczną reakcję sensytywną spotykamy we wczesnym okresie rozwoju schizofrenii, w psychozach alkoholowych, psychozach reaktywnych, wreszcie w paranoi. W reakcji sensytywnej dostrzegamy wielokrotnie nie tylko stan lęku; czasem widzimy nastrój podejrzliwego lub euforycznego napięcia, który ma miejsce przed pełnym ukształtowaniem się urojeń, jest to tak zwane napięcie urojeniowe i uczucie oczekiwania. Ten stan nastroju, określany bywa jako nastrój urojeniowy, spotykany jest w wielu psychozach w okresie kształtowania się myślenia urojeniowego.